White paper over principle-based architectuur

Wat is een beter architectuur principe: alle datauitwisseling moet veilig zijn of alle electronische berichten moeten worden versleuteld door P2PE? Principes zijn een krachtig communicatiemiddel voor het overbrengen van architectuurkaders. Goed geformuleerd hebben ze voor alle relevante betrokkenen een heldere betekenis. Het is echter niet altijd makkelijk om te komen tot een uitgebalanceerde set van principes die niet te groot en niet te klein is, niet te algemeen en niet te specifiek. Vaak krijgen we de vraag hoeveel principes moet ik formuleren en hoe gedetailleerd moeten ze zijn?

Interessant in dit verband is de wereld van regelgeving en toezichthouders. Daar wordt een onderscheid gemaakt tussen een principe-gebaseerde aanpak en een regel-gebaseerde aanpak. Kort gezegd geven principes een gewenste uitkomst weer (datauitwisseling moet veilig zijn), terwijl regels aangeven hoe een gewenste uitkomst gerealiseerd moet worden (versleuteling van berichten volgens een voorgeschreven protocol). Een regel kan gezien worden als een van de in theorie mogelijke  operationalisaties van een principe.

Architecten moeten leren om bewust te spelen met het onderscheid tussen principes en regels. Sommige delen van de organisatie  vragen om regels, andere hebben voldoende aan principes. Het werken met principes vraagt meer volwassenheid van de organisatie, omdat principes nog vertaald moeten worden naar concrete keuzes. Het werken met regels geeft meer zekerheid over het resultaat, maar heeft een groter risico dat keuzes worden gemaakt die achterhaald zijn omdat de regels niet tijdig zijn aangepast aan nieuwe ontwikkelingen. Regels werken goed in voorspelbare omgevingen, maar een stuk minder goed in snel veranderende, onvoorspelbare omgevingen. Binnen één organisatie kunnen uiteraard beide soorten omgevingen voorkomen.

Wat kunnen we precies met het onderscheid tussen principes en regels? Geïnspireerd door onderzoek uit de wereld van regelgeving en toezichthouders hebben Ton Eusterbrock en Marlies van Steenbergen hierover een white paper geschreven. De kunst is voor organisaties om hun sweet spot te vinden. 

21/03/2016